Wat waren we in het najaar verrast door het schitterende Montenegro (zie ook WOW Montenegro). Ruige bergen en canyons van de Dinarische Alpen, 293 kilometer Adriatische kustlijn en vijf natuurparken met unieke look. De mensen zijn vriendelijk en er heerst een gemoedelijke cultuur. Op veel fronten ga je voor je gevoel 25 jaar terug in de tijd. Dat simpele spreekt ons wel aan.

Het land bloeit op toerisme. Steeds meer mensen weten dit veelzijdige en betaalbare land te vinden. Montenegro is compact, circa 120 bij 120 kilometer, qua oppervlakte ongeveer een derde van Nederland. De meeste bezienswaardigheden zijn goed te combineren hoewel je hier geen snelwegen hoeft te verwachten. In ongeveer vier uur rij je van noord naar zuid of van oost naar west. Met 619.000 inwoners waarvan een derde in de hoofdstad Podgorica woont is het merendeel van het landoppervlak vrij en onbewoond.

Montenegro heeft ons hart gestolen en wij wilden graag terug. Na twee weken in het najaar blijven we nu nog drieënhalve week verdeeld over vier locaties. In deze reis hebben we dan maar liefst vijfenhalve week in Montenegro doorgebracht. Vanuit daar hebben we toch wel een heel groot deel van het land mogen ervaren.

Wist je dat…?

• Je in Montenegro geen boodschappentas mee hoeft te nemen als je gaat winkelen? Het mag natuurlijk wel. De kassière stopt je boodschappen in gratis plastic tasjes. Men is hier ook nog gewend aan contant betalen, pinnen is de uitzondering.
• Montenegro een euroland is maar nog geen EU-lidstaat. Een combinatie die eigenlijk niet is toegestaan. Montenegro had aanvankelijk geen eigen munt en sinds 1996 werd met goedkeuring de Duitse mark gebruikt. Toen in 2002 de Duitse mark werd ingewisseld voor de euro, werd zonder formele overeenkomst de wissel ook in Montenegro doorgevoerd (bron: Wikipedia).
• Montenegro zelf niet veel industrie of productie kent. Het is een betaalbaar land als je bijvoorbeeld kijkt naar accommodaties of attracties. Maar omdat veel producten worden ingevoerd vanuit het buitenland liggen de prijzen in winkels op een iets hoger niveau. Nog steeds lager dan in Nederland, behalve als je naar A-merk artikelen (zoals bijvoorbeeld Heinz) grijpt.
• Je ook in veel (Booking.com) accommodaties teruggaat in de tijd? Matrassen zijn gemiddeld een stuk harder dan in Nederland. Vaak hangt de douchekop niet aan de muur, hier zijn we inmiddels wel aan gewend. Je wordt er handig van met haren wassen enzo. Soms is er in de keuken alleen koud water. Ook dat maakt vindingrijk: voorspoelen kan in de badkamer en de waterkoker helpt ook mee. Een waterkoker en (laat staan) een koffiezetapparaat ontbreken vaak. Gelukkig hebben wij een hele kampeeruitrusting bij die handig uitkomt. Wij vinden het allemaal wel grappig en geen accommodatie is standaard of voorspelbaar.
• Kabelinternet vooral in het buitengebied nog niet is aangelegd. Wifi ontvang je bij de accommodatie via een mobiele simkaart met beperkte databundel. Deze bundel kan opeens op zijn. In oktober maakten we dit twee keer mee, dit waren simkaarten die waarschijnlijk al door andere gasten waren gebruikt. Je hebt geen idee hoeveel data er (nog) op staat. Als je mobiel wilt werken zou je vooraf goed moeten afstemmen met de accommodatie.
• Montenegro Martijn een beetje een ‘wildwest’ gevoel geeft? Glooiende heuvels met huisjes en boerderijen her en der verspreid. Golfjes 2 met een kar erachter en een koe erop. Hiervan hebben we helaas geen beeldmateriaal. De moderne cowboy volgens Martijn, ‘koeienjongen’ wel vertaald. In het binnenland van Montenegro ga je voor je gevoel soms wel 50 jaar terug in de tijd.
• Fietsers zeldzaam zijn in Montenegro, zoals ook in het grootste deel van de Balkan? Waar je in Nederland mensen ziet fietsen naar school, winkel of werk loopt hier iedereen overal naartoe. Op straat dan want in woonwijken is vaak geen stoep, of deze staat volgebouwd met geparkeerde auto’s. Auto’s, wandelaars en zwerfhonden delen de weg.
• In Montenegro huisvuil ongescheiden in afvalcontainers langs de weg wordt gegooid. De bakken zijn vaak niet afgesloten met een deksel. Zwerfdieren (en mensen) vissen erin waardoor veel zwerfafval op straat belandt.
• Montenegro een wijnland is en bekend staat om de rode wijnen van de Vranac druiven. Door ons zacht en lekker bevonden.

In de herfst bezochten we Durmitor national park en de voormalige hoofdstad Cetinje. Vanuit het zuidwestelijk gelegen Cetinje maakten we uitstapjes naar de kust en de hoofdstad Podgorica.

Kotor

Twee weken geleden begonnen we in Kotor, een oude havenplaats in de fenomenale baai van Kotor. Tevens een geliefde plek voor aanmerende cruiseschepen. En namen intrek in de bovenste verdieping van een huis met gelaagde tuin en een schitterend uitzicht over de baai. Met een heel steil toegangswegje waarbij je in een haakse bocht van de hoofdweg af moest draaien. De bus kwam met veel moeite omhoog. Toen de weg een keer nat was lukte het bijna niet. De banden spinden zo dat het leek alsof we het niet zouden redden om achteruit de hoofdweg op te stuiteren. Gelukkig ging het goed!

Kotor old town

Vanuit Kotor kun je via de zogenaamde ‘serpentineroad’, een weg vol haarspeldbochten, omhoog rijden naar de Lovćen berg. Lovćen national park is het kleinste van vijf parken in Montenegro. Vanuit Cetinje reden we deze weg vorig jaar ook maar dan omlaag richting Kotor. Het panorama was zo betoverend dat we dit opnieuw wilden zien. Eenmaal boven reden we nu door naar Cetinje. Herinneringen ophalen in het park waar we begin november een week lang dagelijks liepen met onze honden.

Nikšić

Na Kotor vertrokken we voor zes nachten naar de centraal gelegen stad Nikšić. Met circa 62.000 inwoners is het na de hoofdstad Podgorica de tweede grootste stad van Montenegro. Hier kon Kitty een middag te voet op pad: sushi to go, wandelen in het centrum en winkelen bij New Yorker.

Samen gingen we op verkenning in de stad en omgeving, waar direct naast de stad twee grote aangelegde meren liggen met prachtige vergezichten. Zo mooi, het leek alsof we weer in Noorwegen waren, met goed weer. Een van de twee meren, Slano lake, is een stuwmeer waar inwoners van Nikšić en omgeving in het seizoen graag komen zonnebaden en recreëren.

Slano stuwmeer

Zwerfhonden zijn er ook weer in Montenegro. Net als voorheen levert dit afwisselend schattige en soms zielige of ronduit beangstigende situaties op. Veel honden in Nikšić zijn getagd met een oormerk, wat meestal inhoudt dat er naar ze wordt omgekeken (dat zie je inwoners ook doen) en teven worden gesteriliseerd. Zo verkleint in de loop van de tijd het aantal zwerfdieren. Heel goed want er ontstaan dan ook minder misstanden. Door lokale inwoners werd bevestigd wat wij al ervaren: zwerfhonden kunnen voornamelijk een probleem vormen voor wie met een huishond loopt. Dit kan een trigger zijn voor honden die nieuwsgierig of (in roedels) territoriaal zijn. Toch zie je wel inwoners lopen met een huishond(je), al worden veel honden in de westelijke Balkanlanden permanent in de tuin gehouden. Ons idee is dat als je bekend raakt in de buurt er een goede verstandhouding met de zwerfdieren kan worden opgebouwd. Desalniettemin hebben we ook een aantal bedreigende situaties gezien en meegemaakt dus wij zijn op onze hoede.

Het weer in Nikšić werd wisselvallig en fris. We kruipen ook wat hogerop, Nikšić ligt 600 meter boven zeespiegel. In dit verblijf werd daarom lekker doorgewerkt aan de laptops. Beiden oriënteren we ons op online werk, om de kansen te vergroten om nomadisch te kunnen werken. Misschien zelfs als team, want de kwaliteiten sluiten op elkaar aan. Kitty rondde haar cursus Content Writing af (webteksten schrijven) en Martijn bouwt een aantal nieuwe websites.

Biogradska Gora National Park

Deze week zitten we aan de rand van het Biogradska Gora national park. Daarin vind je een van de drie regenwouden van Europa. Heel bijzonder! We verblijven in het gehucht Polja in een authentiek vrijstaand huisje op een heuvel met uitzicht over de vallei. Back to basic: de badkamer bereik je door buitenom door de tuin naar de onderkant van het huis te lopen. Deze zit naast het souterrain. Dat geeft toch wel echt een campinggevoel, ‘s ochtends in pyjama met je toilettas naar het ‘sanitairgebouw’ lopen.

Biogradska Gora ligt op 900-1100 meter hoogte en de lente is hier nog niet aangebroken. De bomen in de knop, dikke vest weer aan, behaaglijk binnen bij de kachel. Het is misschien niet de beste tijd voor bezoeken van het regenwoud want de natuur is (aan het einde) van de winterrust. Maar tot onze verrassing komt veel begroeiing toch al tot bloei en qua bezoekers is het heel rustig nu in het laagseizoen. In het hart van het park, een ronde om het Biogradska meer, kwamen we niemand tegen en de honden konden lekker los.

Afsluiten in Durmitor National Park

Durmitor national park, grootste van het land, maakte vorig jaar zo’n gave indruk dat Martijn er op 20 maart zijn verjaardag wil vieren. Onderweg van Nikšić naar Polja kwamen we er al voorbij en het is daar echt nog winters, met hier en daar nog een laagje sneeuw. De centrumplaats Žabljak ligt op 1.450 meter hoogte in de bergen en dit verklaart wel wat. Morgen gaan we erheen voor een voorlopig laatste week in Montenegro.

Daarna gaan we op naar de lentezon…, naar het Italiaanse eiland Sicilië!